Oedipus Kompleksi ve Miti

0 0

İlk öğrendiğimde böyle bir şey olabilir mi diye kısa süreli karmaşık duygular hissettim. Çocukluktaki duygularımı yeniden gözden geçirdim ve açıkçası bir çocuğum olursa o zaman bu bildiklerimle ne yapacağımı düşündüm. Bilgi bazen öğrendikten sonra hazmetmesi ve varlığıyla yaşaması zor bir hal alabiliyor maalesef.

Oedipus denildiğinde tabi ki aklınıza ilk olarak Freud geliyor. Freud’un bu konuda neler dediğini şuradaki yazımın son kısmında bulabilirsiniz.

Mitten bahsetmeden önce Oedipus kompleksi nedir konusundan bahsedeyim.

Psikoanalitik Kuramın kurucusu olan Sigmund Freud önce içgüdülerin listesini yapar ve tümünü iki ana bölümde toplar. Yaşam İçgüdüsü (Eros), Ölüm İçgüdüsü (Thanatos) Yaşam başlığı altında yer alanlar insan ırkının sürekliliği için gerekli olan; açlık, susuzluk ve cinsellik gibi konulardır. Bu içgüdüleri çalıştıran enerji ise libidodur. (Libido kavramını sadece cinsellikle ilişkilendirmek pek de doğru değildir yani). Freud en çok cinsel içgüdüler üzerinde durur ve birçok şeyi bununla açıklar. Birçok hastalığın temeline bu konuda bastırılmış, engellenmiş ve sonuç olarak açığa vurulmamış duyguları koyar. Gelişim Kuramında da Fallik Dönem (üçüncü yaşın sonlarında başlar beşinci yaşın sonunda biter) olarak nitelendirdiği dönemde oedipus kompleksine yer verir. Birazdan bahsedeceğim konuya mitolojik bir karakter olan Kral Oedipus’un babasını öldürüp annesiyle evlenmesinden ilham alarak oedipus adını verir aslında.

Fallik dönemde ilgi ve dürtüler, cinsel organ ve işlevlere odaklanır. Önceki dönemlerden farklı olarak bu dönemde libido doyum için çocuğun kendi bedeninin dışında bir objede aranır. Yani bir sevgi objesi bulunması gerekmektedir. Ayrıca kadın ve erkeğin bedensel farklılıklarının keşfedildiği dönemdir. Bu dönemde ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişkiler gelecek yaşamın nevrotik belirtilerinin oluşmasına temel neden olur.

Anne ve babayla ilişkiler tekdüzelikten üçlü karmaşık bir hale dönüşür. Kız ve erkek çocukta oedipus kompleksi farklı gelişim gösterir yani mitten de yola çıkarak kompleksin sadece erkek çocuklarını kapsadığı düşünülmemelidir. Farklı olur ve bu farklılık anatomiden kaynaklanır. Freud’a göre erkek çocuğun anneye karşı yönelimi hadımlaştırma korkusuyla son bulurken kız çocuklarında ise hadımlaştırma kompleksi sonucu gelişir.

Erkek çocuğun ilk sevgi objesi annedir ve bu fallik dönemde de devam eder. Kız çocuklarında ise ilk sevgi objesinin yerini bu dönemde baba alır. Erkek çocuk annesine sevgili gibi davranmaya başlar ve en büyük rakibi olan babayı aradan çıkartmak ister. Bu duygularından kaynaklı olarak da cezalandırılacağı korkusunu hisseder. Bu korkunun yoğunluğu o kadar fazladır ki oedipal bağlantıya sebep olan duyguların azalmasına yol açar. Sonrasında da babasıyla özdeşleşmeye başlar. Kız çocukları da fallik dönem sonunda anneleriyle özdeşim kurar ve babadan vazgeçer.

Fallik dönem; çocukların utanç ve eksiklik duygularına kapılmadan cinsiyetlerini benimsemelerine, meraklarını gidermelerine yardımcı olur. Bu dönemde bunları gerçekleştiremeyen kişiler birçok psikolojik rahatsızlığın temelleriyle yetişkinliğe geçerler.
Genel olarak Oedipus Kompleksini böyle tanımlayabiliriz. Peki Efsanesi nasıl, gerçekten de Oedipus babasını öldürüp annesiyle mi evleniyor ve bunu Freud’un adını verdiği kompleksteki gerekçelerle mi yapıyor? 

Tragedya Sophokles’in eseridir.
Bir kahin Theba Kralı olan Laios ve karısı İokaste’ye doğacak oğullarının Kral Laios’u öldürüp İokaste ile evleneceğini söyler. Bu kaderden kaçmak isteyen İokaste ne mi yapar?
Yeni doğan oğlunu öldürmek ister ve bir çobana teslim eder. Çobanın yapması gereken; bebeğin ayaklarını bağlayıp ormana bırakmak ve ölüme terk etmektir. Ama çoban bunu yapamaz. (Biraz Türk Filmi, biraz Pamuk Prenses karışımı:))  Bebeği Korint Kralı'nın bir görevlisine verir o da bebeği krala teslim eder. Kral, bebeği kendi çocuğu olarak kabullenir ve yetiştirir. Oedipus büyür ve bir yetişkin olduğunda bu sefer bir kahin daha ağları örmek için devreye girer, emin olmamakla birlikte başka bir kahin olduğunu düşünüyorum çünkü Delphi kahini olarak geçiyor. Kahinimiz Oedipusa babasını öldürüp annesi ile evleneceğini söyler. Gerçek babasının kendini yetiştiren kral olduğunu düşünen Oedipus kaderinden kaçmak için evinden uzaklaşmaya karar verir bu kararı verdiğinde Delphi’den dönmektedir. Yolda karşılaştığı yaşlı bir adam ve hizmetçisini, çıkan kavgada, öfkesine yenik düşerek öldürür. Bilin bakalım ölen kimdir? Gerçek babası Theba Kralı Laios!
Oedipus Theba’ya gelir; bir sfenksin gençleri öldürdüğünü görür. Sfenks, bilmecesine doğru cevap verilirse bundan vazgeçeceğini söyler. Bilmece ne ola ki? Haydi, sor sor, acaba nedir nedir? Şeklinde zihnimde yükselen seslere cevap veriyorum:
"İlk önce dört, sonra iki ve en sonunda da üçayak üzerinde yürüyen şey nedir'?" Bu bilmeceyi bilen için bir de ödül vardır.  Theba şehrinin kralı ve artık dul olan kraliçenin eşi olacaktır. Oedipus bilmeceye “İnsan” cevabını vererek ödülleri kazanır ve gençlerin hayatını kurtarır.
Kral olduktan sonra şehirde büyük bir veba salgını olur. Çok kişi ölür buna sebep olarak da Oedipus’un işlediği bu suç gerekçe gösterilir. Başta Oedipus buna inanmak istemez ama gerçeği öğrenince bu acıya dayanamaz ve gözlerini kör eder. İokaste de intihar eder. Yani tragedya bilinmeden işlenen suçların cezasının çekilmesiyle son bulur.

Efsane; gidiş yolundan Freud’un kompleksiyle uyuşur ancak bir tek ben değilimdir sanırım bunun ensest duygularla yapılan bir şey olmadığını düşünen. Kaderci misiniz bilemem ama kaderden kaçılmaz lafının birebir kanıtı gibi. Oedipus’un ne öz babasını öldürmesi ne de annesiyle evlenmesi bilinçli ve düşmanca duygularla yapılmış bir tercih. Bu çerçeveden bakınca Freud’un Oedipus kompleksiyle örtüştüremiyorum. Sadece özneler ve öznelerin sonuç olarak kurduğu ilişki yönüyle ilişkilendirebiliriz diye düşünüyorum.

About Post Author

admin

https://www.uscu.net

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %