Gaslighting Mağduru Çocuklar

0 0

İstismar ve ikili ilişki kelimelerini aynı cümlede kullandığımızda bunu genellikle flört çerçevesinde düşünürüz. Gaslight teriminin duygusal istismar ve manipülasyon olduğuna, kişiyi; inandığı, gördüğü, hissettiği şeyin yanlışlığına, bu yanlışlığın da kendinden kaynaklandığına inandırmaya yönelik bir girişim olduğunu düşünürsek ebeveyn ve çocuk arasında yaşanabileceğini kabul etmek gerekir. Unutmadan şunu da not düşmek istiyorum; gaslighting sadece psikolojinin ilgilendiği bir konu değil aynı zamanda sosyolojik bir olgudur. Güç farklılıklarının/dengesizliğinin bir etkisi olarak ortaya çıkabilmektedir.

Gaslightinge uğrayan kişi yavaş yavaş benlik saygısını ve kendine güvenini kaybeder. Bu durum; kontrolü ele geçirmek ve kendi yıkıcı deneyimlerini yansıtmak isteyen bir istismarcının eylemlerinin sonucudur.

Kontrol, kontrolü ele geçirmek gibi kelimeler yabancı gelmemiştir eminim ki sizlere. Maalesef kontrol edilme durumuyla öncelikle aile yaşantımızda karşılaşıyor ve belki de hayatımız boyunca bunların etkileriyle; eylemlerimizi, düşüncelerimizi, kararlarımızı ya da kararsızlıklarımızı şekillendiriyoruz. Sonunda bazı yetişkinler, er ya da geç bir gün bu tür istismarlara maruz kaldıkları gerçeğiyle; ya sorunlarla karşılaştıklarında ya da bu sefer mağdur değil mağdur eden veya mağdur edene yardımcı rolündeyken yüzleşiyorlar.

Aslında en karmaşık ve toplumsal kurallar nedeniyle de bir o kadar sorgulanamaz ilişki olan ebeveyn – çocuk ilişkisinde neler oluyor da gaslight terimini bu alan içerisine sokuyoruz buna bir bakalım.

Belki de en temel sorun çocukların birey olarak değil, ebeveynlerin kendilerine ait, kendi gerçekliklerinin temsili, kendi hayallerine giden yol ve bir seviye daha sert bir söylemle bastırılmış duyguların yansıtıldığı bir nesne gibi görülmesinden kaynaklanıyordur.

Kendi hayatının kontrolünü sağlayamayan bir ebeveyn çocuğu üzerinde kurduğu kontrolle kendini daha güçlü hissediyor olabilir mi? 

Çocukluğunda kendi ebeveynleri tarafından bastırılmış duyguları, geçersiz kılınmış deneyimleri, kendi adına belirlenmiş istekleri ve isteksizlikleri olan bir kişi, yaşadığı şeyi fark etmediği sürece bunları normal farz edip doğru olanın bu olduğu varsayımıyla çocuklarını gaslighting mağduruna dönüştürüyor olabilir mi?

Verdiğiniz cevapları merak da ediyorum aslında:)

Ne oluyor da böyle bir mağduriyetten bahsediyoruz? Bu aralar toksik ilişki lafını eminim ki siz de benim kadar çok duymuşsunuzdur peki ya toksik ebeveyn davranışı şeklinde söylendiğini duydunuz mu? Böyle bir ebeveyni tanımlamak çok zordur bu da ebeveyn – çocuk ilişkisindeki dinamikten kaynaklanır. Sonuçta çocuklar dünya görüşlerini doğrulamak ve anlamak noktasında ebeveynlerini örnek alıyor ve onların söylediklerine inanıyor (bu size bir şey hatırlattı mı? Hani burada da Paula Gregory ne derse ona inanıyordu ya)

Yani; İlişkilenmemiz ailemizde başlıyor, gelecek ilişkilerimizin temeli de aile de atılıyor. Flört ilişkilerindeki sorunları tanımlarken sanki bir örneğini de anne/baba ve çocuk ilişkilerinde görüyoruz öyle değil mi?

Eksik bırakıldıklarımızı flört ilişkilerinde tamamlamaya çalışıyor, yanlış yapıldığına inandırıldığımız şeyleri bu ilişkilerde telafi edercesine davranıyor hatta belki özellikle böyle ilişkilerin içerisinde kendimizi buluyor ve başarısız oluyoruz. Bir flört ilişkisinde mağdur olmamız bunların bir sonucu olabilir mi?
Peki bu tür ebeveynlerin temel aracı nedir? Cevap kısa: Suçun aşılanmasıdır. Ufak ufak dozlarda birçok şeyin sorumlusu olarak çocuğun gösterilmesidir kısaca.
Örneğin:
- Anne babanın ilişkisinde yaşanan bir pürüz için çocuğun suçlanması,
- İşte kötü geçen bir günün sebebinin çocuğun anne/babayı üzmesi olarak gösterilmesi (Bu durum aynı zamanda yalan söyleyerek çocuğu değersizleştirmedir),
- Favori olan bir diğer kardeşe gösterilen ilgi ve sevginin mağdur edilene gösterilmemesinin nedenin yaramazlık vb. şeyler olarak ifade edilmesi,
- Çocuğun sahip olduğu bir yeteneğinin, ilgilendiği bir hobisinin aşağılanması şeklinde örnekler daha da çoğaltılabilir.

Yukarıdakiler suçun aşılanmasına dair temel birkaç örnekti. Toksik ebeveyn davranışlarını başlıklar altında incelemenin daha iyi olacağı düşüncesindeyim. Bunlar kırmızı bayrak görevi görecek başlıklar.

Deneyimlerin Geçersiz Kılınması:
Bu başlığı “tarihi yeniden yazma” olarak da görebilirsiniz. Ebeveyn ve çocuğun aynı olayla ilgili farklı hatıralara sahip olması oldukça mümkün olan şeylerdir özellikle de çocukluğun nasıl bir şey olduğunu biliyorsak! Bazı ebeveynler; çocuklarının hatırladığı deneyimi, gücünü ve büyüklüğünü kullanarak baltalama eğilimindedir. Çocuğun anılarını “abartıyorsun”, “bu kadar dramatik olmayı bırak”, “böyle bir şey olmadı/yaşanmadı, sen neler uyduruyorsun” gibi söylemlerle yok sayar ve aşağılar.

Sağlıksız Rekabet Yaratmak:
Başka çocukların ya da evdeki diğer kardeşlerin yüceltilmesi,  sevgiyi onların hak ettiği izleniminin uyandırılması ve mağdur olan çocuğun günah keçisi ilan edilmesidir.  Çocuk bu güzel ve en temel ihtiyaç olan duygulardan mahrum bırakılır. Sonuçta rakiplerine düşmanlık dahi besleyebilir.

Başarıyı Baltalamak:
Ebeveyn, çocuklarının başarısını aktif olarak azaltabilir. Nasıl mı? Bir yere kabul edilen çocuğa bunun bir para israfı olduğunu söyleyerek. İşte terfi alındığında, İşverenin bir hata yaptığını veya karar verme sürecini etkileyen liyakat dışında bir neden olduğunu öne sürerek.

Kendi eylemlerini inkâr etmek:
En kafa karıştırıcı yönlerinden biri, inkar edilemez gerçeklerle karşı karşıya kalsalar bile, söyledikleri veya yaptıkları bir şeyi inkar etmeleridir.  Sebepsiz yere yalan söylerler. Ve buna meydan okumaya çalışırsanız, sahtekârlıklarını ikiye katlarlar. Her şey hakkında yalan söyleyen biriyle aynı evde büyümenin, bir çocuğun gerçeğe verdiği değeri kesinlikle etkileyebileceğini söylemeye gerek yok.

Abartılı Çatışma:
Yollar dağ olur tepe olur çık çıkabilirsenJ bir bardak suyu deviren bir çocuğun bir sürü becerisizlikle suçlanması, hiçbir şeyi doğru yapmadığına inandırılmasıdır.

Alaycılık:
Gaslighting ebeveynleri kendi çocuklarıyla alay edebilir. Hatta onları aşağılamak için ellerinden geleni bile yapabilirler. O anlarda ekilen utanç tohumları oldukça derinlere kök salma eğilimindedir - yani, bu duyguları daha sonraki yaşamda ortaya çıkarmak zor olabilir.

Ne Hissettikleri Hakkında Cümleler Kurmak:
- Üşümüyorsun,
- Yorgunsun,
- Kızmıyorsun sadece huysuzsun
…

Kim Olduklarına Dair İfadeler Kullanmak:
-Sen iyi bir çocuksun
-Sen kötü bir çocuksun.
-Sen oyuncaklarını paylaşan türden bir çocuksun.
-Bencil bir çocuksun.
-Sen iyi bir öğrencisin.
-Sen kötü bir öğrencisin.

Bu ifadelerden bazıları ilk bakışta zararsız gibi görünse de uzmanlar, zamanla bir çocuğun karakterini -olumsuz ya da olumlu- değerlendirmenin zarar verici olabileceğini söylüyor. “İltifatlar, bir çocuğun bir durumla veya kendileriyle ilgili deneyimini reddettiklerinde veya inkar ettiklerinde veya bir tür manipülasyon olduğunda, gaslighting şekli olabilir” diye açıklıyor.

Yazıya bitirmeden önce şunu belirtmeyi doğru buluyorum. Hiçbir ebeveyn mükemmel değildir. Bir şekilde çocuklara istemeden dahi olsa zarar verme potansiyeline hepimiz sahibiz. Yanlış yaptığınızdan şüphelendiğiniz şeyler için bugün bu konuları araştırıyorsanız zaten daha doğru davranan bir ebeveyn olmaya çalışıyorsunuzdur.

Gaslighting Nedir? Yazıma buradan ulaşabilirsiniz!

About Post Author

admin

https://www.uscu.net

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %